Kriz nedir ?

İkinci şıkka gelince.
Asıl olan bu şıktır.Müşterilerin işi rayında gitmezse ne olur.Yani şirket veya kişiler kredi almış işini geliştirmek istemiş ama mal veya hizmet ürettiği iş alanında yeterli kazancı elde edememiş.Yani işletmesi zarara girmiş.Dolayısıyla krediyi ödeyemiyor.
Avrupa ve Amerika’daki asıl sorun budur.Daha önce burada tartışmıştık.Avrupa ve Amerika gibi gelişmiş batı ülkelerinin pahalı mallarını satın alacak enayi sayısı gitgide azalıyor demiştik sanırım.İşte bu.Uzakdoğunun parlayan yıldızları dünya pazarını eline geçirdikçe batının üreticileri artık sürünme pozisyonuna geçtiler.Daha önce dediğim gibi çok büyük global şirketler içinde finansa ihtiyaç yoktur.Çünkü kar eden uluslararası bir şirket işini büyütmek için para ihtiyacı hissetmez.Adidas ayakkabısını Çinde üretir.Bütün dünyaya satar.Krediye ihtiyacı yok.Ama Amerika’da henüz bu aşamaya gelmemiş doymamış şirketler finans için para bulmak zorundalar.Onlarda dünya pazarına henüz giremedikleri için doğunun ucuz işgücü ve maliyetlerine yeniliyorlar.İşte Avrupa ve Amerika’nın krizi budur.Türkiye’de ise finans çevrelerinin krize girmesi gibi birşey olamaz.Çünkü hala krediye yoğun bir talep vardır.Sadece batının krizini bahane edip artırdıkları faizlerle daha fazla kar etmek isteyen uyanıklar var.İşte başbakanın bankalara kızması bundandır.Yani bize bulaşmamış bir krizi bahane ederek faizleri artırmayın yada verdiğiniz kredileri geri çağırmayın,karınıza kar katmayın diyor adamcağız.
Herkesin kriz hakkında birşeyler yumurtladığı bir dönemde ben size çok net şeylerden bahsetmek istiyorum.Dikkat ederseniz kriz finans çevrelerinden çıkmıştır deniyor.Peki nedir bu finans çevreleri ?Bunlar necidir.Ne yaparlar.Ne yer ne içerler .Ona bir bakalım.Finans çevreleri dediğimiz şey faizle para verenler demektir.Yani bankalar.
Daha önce yazdımmı bilmiyorum.Bankalar ne yapar.Bir bakalım.Bankalar aslında hiçbir şey yapmazlar.Sadece faizle para satarlar.Yani kredi verirler.Faiziyle tahsil ederler.Kredi kartı verirler.Ödeyemeyince faiz alırlar.Parayı naklederler.Komisyon alırlar.Yani bankalar sadece ve sadece parayla ilgili havale, nakil, kredi gibi işlemleri yapıp bundan para kazanırlar.Yani fırın gibi ekmek yapıp satmazlar.Dolayısıyla faiz ne kadar yüksekse ve bu yüksek faizli krediye ne kadar talep varsa bankalar o kadar keyiflenirler.Karları artar.
İşte cevap açıktır.Avrupa’nın finansçıları müşteri sıkıntısı çekince kriz çıkmıştır.Yada müşterilere verilen krediler geri dönmeyince yani müşteriler kredilerini ödeyemeyince krize girilmiştir.O halde bu iki maddeyi inceleyelim.
1.Faizle para satanlar neden müşteri bulamaz.
2.Müşteriler neden krediyi geri ödeyemez.
Birinci şık için cevap basittir.Avrupa ve Amerika gibi gelişmiş ülkelerde üretim için açık alanlar daralmıştır.Yani krediyi birisi alır işinde kullanır.Krediye ihtiyaç azalırsa yani sermayesini toparlamış şirketler için kredi gerekmiyorsa finansçılar para verecek müşteri bulamaz.

Ziyaettin Tokyay